- چه سگى گاز گرفته است ؟ شايد سگ كسى را گاز بگيرد ، اما آن شخص نداند شكل و هيأت سگ چگونه بود و در چه حالى او را گاز گرفت . و بخواهد زخم را معالجه كنى . از اينكه زخم را مىبينى معلوم است كه بايد به هم آيد و خوب شود . اما مسأله در اينجا است كه آيا سگ هار شخص را گزيده يا سگ هار نبوده است ؟ اگر سگ هار گزيده باشد و زخم به هم آيد و خوب شود ، تصديق مرگ به بيمار داده‌اى . پس بايد هر سگ گزيده‌اى را به دقت معاينه و زخم را كاملا بررسى كنى و بدانى چگونه سگى گاز گرفته است ، هار بوده يا نبوده ؟ اطباء گويند : جوز بويا يا چيز ديگرى بر زخم بگذار يك ساعت بماند ؛ آنگاه جوز را براى مرغ خانگى بينداز اگر نخورد معلوم مىشود كه سگ هار گزيده است . و اگر خورد و مرد باز نشان از سگ هار دارد . تكه نانى را با خون يا چرك زخم بيالاى و پيش سگ‌انداز اگر نخورد سگ هار گزيده است . گويند : كسى كه سگ او را گزيده است و مىخواهد بداند كه سگ هار بوده است يا نه ؟ آب سرد بر خود پاشد اگر بدنش گرم شد معلوم است كه گزنده هار بوده است . و من مىگويم اين تجربه ويژهء اين حالت نيست . علاج زخم از گاز گرفتن سگ هار قبل از هر چيز اين را بدان ! كه نبايد بگذارى زخم به هم آيد ؛ بلكه زخمى را كه هست و تنگ دهان است ، گشادتر كن كه بازتر شود . مكيدن و حجامت گذاشتن را - چنان كه در علاج نيش‌زن‌ها بيان كرديم - به عمل آور ! اقلا تا چهل روز نبايد كارى كنى كه دهان زخم بسته شود . اگر از همان اوايل خون يا مادهء بد را از زخم كشيدى و همچنان بازش نگهداشتى كار خوبى كرده‌اى . اگر در اين ميانه غفلت و اشتباهى رخ داد و زخم به هم آمد ، بايد حتما دوباره بازش كنى و بيشترش باز كنى . بايد در همان روزهاى اول براى اينكه به هم نيايد ، داروهاى بازكننده را بر زخم بگذارى كه به ترتيب زيرند : نسخه : سركهء پرمايه و تند يك صد و چهل مثقال ، زفت نود مثقال ، گاوشير بيست و يك مثقال . گاوشير در سركه خيس شود تا حل مىشود ؛ آنگاه همه را درهم بسرش و بر زخم بگذار ! سير ، پياز ، ترتيزك آبى پخته در آب . هركدام را تنها يا همه را باهم بر زخم بگذارى شايد كافى باشد . صمغ انگدان تنها يا با سير و پياز و ترتيزك آبى پخته در آب بگذارى كافى است . سلق هم خوب است كه بر زخم بگذارى و اگر سلق و روغن حيوانى باهم باشند خوب‌تر است . براى گشادتر كردن زخم داروهاى زير خوبند .